Blog

Goiz dibertigarri baten istorioa da hau. Web orri batek, museo batera nola eraman zaitzakeen azaltzen duen istoria ere bada.

2016 urte amaieran Gazteizera bidaiatu nuen Patrimonio para jóvenes-en irteera bat antolatzeko. Leku zehatz bat bisitatzeko asmoarekin nijoan. Arabako museoen web orrian bilatzen aritu nintzen, eta nahi gabe, Arte Ederren museoa topatu nuen. Liluratu egin ninduen.

Nire bidaian, bi lekuak bisitatu nituen: aurreikusia nuena, eta Arte Ederrena. Arte Ederren museoaz maitemindu egin nintzen, eta hasiera batean pentsatu nuen bisita alde batera utzi nuen.

Augustin Zulueta Jauregiaren historia oso interesgarria da. Bideoa ikusi nahi izanez gero, egin clik hemen

Eman begirada bat web orriari ere. Ez da oso erakargarria bisualki baina oso informazio baliagarria dauka.

Museoa bisitatu genuen egunean; eraikinaren, honen sustatzaileen, arkitektuen eta XX.mendeko Gasteizko bizimoduaren inguruko erakusketa zegoen. Honetan zentratu zen bisita. Denek atsegin zituzten ikusitako tokiak

Eskaileradun sarrera handia, landutako zura, ateetako apainketak, lurrak, bakoitza bere dekorazioarekin eta geometria ezberdinekin. Leihoetatik sartzen zen argia, kapera… Erakusketako panelek ere denei iruditu zitzaizkien interesgarriak. Sinpleak baina oso atseginak ziren. Irakurtzera gonbidatzen zuten eta argazkietako xehetasunetan adi egotera

Historiako arkitekturaz eta Apraiz eta Luque arkitektoez hitz egin ondoren, joko moduko bat egin genuen. Taldetan banatu eta talde bakoitzak erakusketa iraunkorreko bi koadro aukeratu zituzten besteei erakusteko. Koadro horien aukeraketaren zergatia azaldu behar zuten.

Ohartu ginenerako, ia bi ordu pasa ziren… pintxo batzuek jatera joan ginen eta ondoren Gazteizko Eliza Nagusi berria bisitatu genuen, Neogotikoaren adibide ezin obea.

Historizismoari eta XIX mende amaiera eta XX mende hasierako arkitekturari buruz berriz hitz egingo dugu Patrimonio para jóvenes-en.

Oraingoz, gomendio bat: Gazteizko Arte Ederren museoa bisitatu. Izugarri atsegingo duzue.

 Uda zen, abuztuko goiz bero bat. Core fundazioko egoitzan bildu nintzen Isabel Gonzalez Purroy zuzendariarekin. Jende mordoa zegoen sarreran zain; arraza, adin eta jatorri ezberdineko jendea. Nafarroan dauden etorkinez arduratzen da fundazio hau. Babestu + Irakatsi = Gizarteratu. Hori da euren goiburua.

Patrimonio para jóvenes-etik proposamen bat luzatu genuen; arratsalde kultural bat, fundazioko gazteentzat. Eta zer da erlijio bat eta bere ohiturak ezagutzen hasteko hoberena? Bere ohiko postreak.

                                    Lekuak, postreak, paisaiak, historia

Venta de Ultzama Hotel-Jatetxea leku adierazgarri bat da. Bere arkitektura, inguruko arkitektura eta paisaia ere errepikaezinak dira. Udazkenak bere koloreekin oraindik bereziagoa bihurtzen du bisita. Leku honen historia ezagutzeko egin klik hemen.

Euria ari zuen arren, oso ondo pasa genuen bidean. Humeek autobusetik begiratzen zituzten bidean ikusten genituen ardi eta behiak. Oreinak ere ikusi genituen eta askok askaria hartu baina lehen argazkiak atera zituzten.

Hotelera iritxi ginenean Inmak, bertako arduradunak, ongietorria eman zigun. Oso atsegin jaso gintuen, baita bertako langileek ere.

Lehenik eta behin mamia dastatu eta haren historia ezagutu genuen. Inmak mamia nola egiten den azaldu zigun denoi. Honek, Ulzamako mamia duen erre zapore arraro xamar hori nondik zetorren ulertzen lagundu zigun.

Askariak ere hitz egiteko eta elkar ezagutzeko balio izan zuen. Borja Centenera, gure argazkilariak, Patrimonio para jóvenes-en nola hasi zen parte hartzen azaldu zuen. Irrati saio batean entzun nuen eta horren arira jarri ginen kontaktuan. “Oraindik zure Twitter-a gordetzen dut”, esan ohi dit beti.

Mamiaren ondoren, kanutilloak kremarekin jan genituen. Egun hauetan zehar, Cororen lagunek mamia eta kanutilloak egiten ikasiko dute sukaldaritza klasetan.

Ekintza honen bidez, Nafarroara ongietorria eman diegu, eta pixkana, nahi izanez gero, inguruan dituzuen lurrak ezagutzen lagunduko diegu.

Mila esker Inmari eta Venta de Ultzamako talde guztiari, zuen atsegintasun eta arretagatik. Betira harte. Gaurkoz, Urtarrilerarte agurtzen dugu bloga.

                      Historiaren hasiera

  Sarrera honen historia duela urtebete hasi zen. Nik, Consuelo Sanz de Bremond eta bere janzkerari buruzko bloga ezagutu berria nuen sare sozialei esker. Twitter bidez jarraitzen ginen, eta ondoren email bidez hitz egin ohi genuen. Azkenean, elkar ezagutu genuen. Arrazoia; San Julian de Orobiaren erretaulari buruzko liburua. Liburu bat, eta ondoren ideia bat: Iruñara etorri bertan modari eta errataulan ikusitako ohiturei buruzko mintzaldi bat burutzea.

                    Abuztua. Ideia lantzeko hilabetea

Consuelo etortzekoa zen. Baina argazki zehatzak behar genituen. Zapaten, kamiseten, txapelen… argazki zehatzak. Borja Centera arduratu zen horretaz. Eskailera eta objektibo onekin. Bere garaierak ere laguntzen zuen!

Behin argazkiak bagenituela, Consuelok bere mintzaldiaren Power Point-a prestatu zuen. Urria urrun zegoen oraindik.

                  Urria…

Iritsi zen 22.eguna. Goizean Consuelorekin elkartu ginen San Julian parrokian bertan. Erretaula ezagutzen zuen dagoeneko, argazki eta liburu batzuei esker, baina inoiz ez zuen zuzenean ikusi. Eta mordoa gozatu zuen. Argazki eta argazki gehiago.

Ondoren, Patrimonio para jóvenes-eko gazte talde bat iritsi zen. Lasai lasai erretaula ikusi zuten, eszenak ulertzen. Xehetasunez jabetzen. Janzkeren, paisajeen, arkitekturaren eta ohituren xehetasunak: Langileak andamioetan lanean, andereak beraien neskameekin paseatzen, zaldunak, ehizan…

      Eta gauean mahai iguru afaria

Gauean, Consueloren mintzaldia izan genuen. Bere aurkezpenarekin, XVI. Mendeko moda azaldu zigun. Bertako eta gaur egungo modaren arteko desberdintasunak ere erakutsi zizkigun modu dibertigarrian. Mintzaldi labur, arin eta atsegingarria izan zen. Primeran pasa genuen.

Ideia eta proiektu berriak sortzeko unea izan zen. Eta onezkero batzuetan lanean gabiltza.

          Gune interesgarria

Gune honetan oso irteera interesgarriak egin daitezke. Santa María de Gazolaz eliza dago oso gertu, bere elizpe dotorearekin. Larraya, bere jauregiekin eta eliza erromanikoarekin. Eta Otazuko bodega,

bere mahasti eta ikuspegiekin. Bisita egin daiteke, ardo ezberdinak dastatu edota bere arte garaikideko bildumaz gozatu.

Iruña inguruan egiteko ibilbide izugarri bat.

     Garaia hitza, “hórreo” gaztelaniaz, entzutean, Asturiasen edo Galizian pentsatzen dugu.

Garaia landa-eremuetan dagoen eraikin tradizionala da, jakiak, zereala batik bat, gordetzeko erabiltzen zena. Ez bakarrik gordetzeko, baizik eta hezetasunatik eta animalietatik babesteko.

Nafarroan garaiak badira ere, 22 zehazteko. Gehienak Aezkoako ibarran daude.

1970 urtea baino lehen, garai asko bota ziren. Etxebizitza berriak eraiki baitziren eta erabilera galdu baitzuten… Orduan hasi ziren garaiak zaintzen eta balioeste

1993 urtean garaiak balio kulturaleko ondasuntzat hartu zituzten.

               Gure garaietako bisitak   

Gu ez gara Aezkoak ibarrera joan oraindik. Gogo asko ditugu.

Pirinioetatik urrutien dagoen garaia bisitatu dugu: Iratxetako garaia, Baldorban. Zaharrena da, 11. Mendekoa eta harriz eginda dago. Harrigarria da. Iratxeta oso ondo zainduta dagoen herria da eta oso ederra, denoi arreta jo zien.

Iratxetako gariak argazkilaritzako saio bat egiteko balio izan zuen. Baita hausnarketa baterako ere: asko kostatzen zaigu erabilera  eta funtzioa galdu duen zera bat ulertzea.

          Santa Fe-ko bilduma. 

Urraul altuko ibarrak ere sorpresa bat zeukan gordeta guretzat. Santa Fe-ko bilduma monumentala.

Taldeko inor ez zen toki horretara joan inoiz. Batzuk estatubatuarrak, veste batzuk nikaraguatarrak eta perutarrak ziren. Ameriketako guztiek garaia bat ikusi zuten lehendabiziko aldiz.

Gaur egun, Santa Fe ostatu bat da. Baina garaia, klaustroa eta eliza gorde dute. Leku guztiak bisitatu genituen. Bisita egin genuen bitartean, beste irteera baten berri eman genuen: Orobiako San Julianen erretaulako soinekoei buruz.

Erretaula eta egin genuenari buruz, beste batean hitz egingo dut.

              Uxanurira bueltatu beharrak ginen

Uxanurira lehendabiziko aldiz joan ginenean, bueltatu beharrak ginela bagenekien: bere paisaia, jendearen adeitasuna eta errenazimentuaren erretaula ikaragarria. Zein izango litzateke bueltatzearen arrazoia?

Ezta amestuta ere izango litzateke politagoa.

                Europako Ondarearen jardunaldiak

Ikasturtearen buekaeran, Nafarroako gobernuaren kultura departamentoak proposamen bat egin zuen: udalei parte hartzeko eskatzen zien, elkarteekin bat eginez, Europako Ondarearen Jardunaldietan.

Guretzat polita zen gure laguntza eskeintzea. Lanean jarri ginen. Irailean baietz esan ziguten. Ilusio handia egin zigun. Gogor aritu ginen lanean.

                   Eta eguna ailegatu zen

Urriaren batean, Borja, Clara eta ni goizean goiz ateri ginen etxetik. Uxanuriko bidean jarri ginen goizeko 8:00etan.

Ailegatzean, Alberto alkatea eta Asun zinegotziarekin dena prestatzen hasi ginen. Haurrek margotzeko erabili behar zituzten mahaiak, materiala banatu…

Jendea ailegatu baino lehen, Clarak argazki batzuk egin zituen, detailean eta lasaitasunean. Horrela erretaularen detaileak ikusi daitezke.

Honen bitartean, herriko bizilagunak hurbiltzen ziren eta ea lagundu zezaketen galdetzen zuten. Denok adeitasunez agurtzen zuten.

Asun hamaiketakoa prestatzen hasi zen, jardueraren bukaerarako.

                  Hori jendetza etorri zena!

Eguerdiko 12:00etan, ezin genuen sinetsi ikusten ari ginena. Jende asko sartzen ari zen erretaula bisitatzera. Zaharrak eta haurrak, denok elkarrekin. Jardunaldiaren izenburua bete zen: “denontzako ondarea”.

Erretaulari buruz hitz egin genien ahal izan genuen ilusio eta adeitasun handienekin. Haiek arreta osoz entzuten gintuzten, askok prismatikoak erabili zituzten.

Haurrei ez genien ezta aditzen ere. Arreta osoz frisoen marrazkia margotzen zeuden, kanpoko atarian.

Azkenean, Asunek prestaturiko hamaiketako jan genuen.

Gasteiz eta Iruñatik etorritako jende asko agurtzeko aukera izan genuen. Baita Lizarraldeko Arellano eta Viana bezalako herrietatik etorritakoa ere.

Talde batek argazki bat egin genuen bukaeran.

                Interesgarria.

Uxanuri zonaldea ezagutzeko hasteko toki egokia da.

Hemen daude zuei laguntzeko interesgarri izan daitezkeen webguneak.

Eskerrik asko etortzeagatik.

http://www.turismo.navarra.es/eus/home/

http://www.turismotierraestella.com/

http://www.viana.es/turismo/oficina-de-turismo/

http://www.alavaturismo.eus/index.php/es/

Pasa den udaberrian oso liburu interesgarria irakurri nuen, Blanca Sagastik idatzia. Izenburu luzea dauka: “De la Casa Familiar de los López de Dicastillo al palacio de la Condesa de la Vega del Pozo”.

Ia 200 orrialde dauzkan lan honek Maria Diega Desmaissieres y Sevillanoren istorio harrigarria kontatzen digu.

“Aristokrata boteretsu honen memoria ahantzi egin zen bere heriotzaren ondotik. Honetaz denbora arduratu zen, baita bere ondasunez jabetu zirenak ere. Bat-batean hil zen, testamenturik egin gabe”.

                                                    Liburuatik jauregira

Irakurri eta gero, Blanca Sagastirekin harremanetan jarri nintzen. Gazteentzako ondareko gazteekin Deikazteluko jauregia bisitatzeko irrikaz nengoen. Blancak eta Deikasteluko kulturako zinegotziak adeitasunez hartu eta jauregia erakutsi ziguten, bere jabearen baimenarekin

Lorategi handia, zonaldeko bista ikaragarriak, ahantzitako toki ederra. Multzo honek sentipen bitxiak sorrarazten ditu: oroimina, ikara, pena eta beldurra.

Dena hutsik dago. Edo ia-ia dena. Korridore eta logela batzuek zurezko sabaiak eta zeramikazko apaingarriak mantentzen dituzte. Beste toki batzuetan, aldaketa penagarriak izan dira: argi eta estruktura modernoak, bertan behera gelditu diren saiakera: jauregia ostatu, jantoki eta hotelan bihurtzea.

                      Istorio berri baten bila dabilen jauregia

Deikazteluko jaregia erabilera berri baten esperoan dago. Behin betiko erabilera, edo denboran iraungarria bederen edota herriarentzako onuragarri izan daitekeena.

Proiektu on baten eta komunikazio on baten beharra dauka. Eta Disney bezalako toki batean bihurtzeko arriskua dauka, ondarea-ikuskizuna, alegia. Bere historia eta haunditasuna galtzeko bestelako modu bat izango litzateke.

Pena merezi izan zuen bisita

Ia-ia inork ez du Uxanuri buruz ezer entzun. Hori, non da? Askoretan gertatzen da, autobia baten ondoan ez dauden herriak ezezagunak dira.

Uxanuri Lizarraldeko herri txiki bat da, Arabatik oso hurbil dagoena. Errepidea ona da, paisaia zoragarria, eta mendi-ibiliak ederrak dira. Jendea oso atsegina eta maitekorra da. Eta San Esteban eliz nagusiako erretaula, ikaragarria.

Borja Centenera egun batzuk lehenago joan zen irteera prestatzeko. Julik, Ramonek bere senarrak, Mari Asunek El Encinedo landetxekoak, denok adeitasunez zaindu zuten eta herriko beste bat balitz bezala hartu zuten.

Herria, bere jendea eta ondarea, harreman pertsonala baten bidez ezagutzea Gazteentzako Ondareako ezaugarri bat da.

Gure bisitaren oso oroipen ona gorde dugu. Mari Asun eta Eukaristiaren Pelegrin-senideak gure zai zeuden. Senide hauek Uxanuriko Eliz Nagusiaren zainketaz arduratzen den komunitate erlijiosoa da. Erretoreari eskertzen diogu bere arreta.

Erretaulen gertakin erlijiosoak ikusi genituen, batzuk ebanjelioarenak, beste batzuk Esteban Santuaren martiritza eta berari buruzko kondairak. Gertakin profanoek arreta jo ziguten. Mitologia grekoatik harturikoak baitira. Gure buruari galdetu genion ea Uxanuriko 16.mendeko biztanleek gertakinen esanahia bazekiten. Goikaldeko frisoekin alde handia dago, bakarrik aingeruak baitaude.

Apostoluen taldeetan ere jarri genuen gure arreta. Hirunaka jarriak daude, erretaularen behekaldean. Hauen oinak oso hezurtsuak dira.

Gazteok Aita Betierekoaren eskultura haien eskuetan izateko aukera izan zuten. Eskultura erretaularen goikaldean zegoen. Erortzeko arriskua zegoenez gero, gordeta dago.

Belarriaren, ilearen, aurpegiaren eta bizarraren detaileak ikusi ahal izan zituzten. Pisuaz harritu ziren eta errataula guztiak izan zezakeen pisuaz aritu ziren.

El Encinedo landetxeko lorategian bazkaldu genuen. Honen ondotik, errekaren iturburua bisitatu genuen. Arratsaldean, Iruñera bueltatu aurretik, Los Arcoseko Santa Maria elizan sartu ginen. Donejakue bideko erromesez beteta zegoen. Toki barroko ederra da, argiaren jokoekin. Organoaren soinuaz entzuteko gogoekin gelditu ginen.

Nafarroan barna bidaiatzerakoan, bilatu itzazue herrixka txikiak. Harrituko zaituztete. Lizarraldeari buruzko informazio gehiago bere turismoko web orrialdean.

Hurrengora arte.